Identyfikatory chemiczne
Status na Liście zabronionej WADA
| klasa WADA | S8 |
|---|---|
| substancja nadużywana (art. 4.2.3) | Tak — art. 4.2.3 Kodeksu WADA. Jeżeli użycie nastąpiło poza zawodami i nie miało związku z wynikiem sportowym, okres dyskwalifikacji wynosi 3 miesiące; może zostać skrócony do 1 miesiąca po ukończeniu zatwierdzonego programu leczenia (art. 10.2.4.1 Kodeksu WADA). |
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Δ9-tetrahydrokannabinol |
| oznaczenie chemiczne | (6aR,10aR)-6a,7,8,10a-tetrahydro-6,6,9-trimetylo-i jego warianty -3-pentylo-6H-dibenzo[b,d]piran-1-ol stereochemiczne |
| numer CAS | 1972-08-3 |
| grupa wykazu | II-P |
Czym jest
Pozycja wykazu zaliczona do grupy II-P. Jest to substancja psychotropowa objęta kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa II-P - dopuszczone wyłącznie do ograniczonego stosowania).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza / identyfikator | Wartość |
|---|---|
| CAS | 1972-08-3 |
| PubChem CID | 16078 |
| InChIKey | CYQFCXCEBYINGO-IAGOWNOFSA-N |
Identyfikatory pochodzą z centralnego rejestru projektu i muszą być oceniane łącznie z nazwą oraz strukturą substancji.
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | substancja psychotropowa |
| grupa | II-P |
| charakter grupy | grupa II-P - dopuszczone wyłącznie do ograniczonego stosowania |
| reżim | zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy |
| wersja wykazu | Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026 |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 32 | podział substancji psychotropowych na grupy I-P do IV-P |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy II-P |
| Konwencje ONZ | Konwencja o substancjach psychotropowych z 1971 r. — wykaz II |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszek lub roztwór nanoszony na materiał roślinny, susz, mieszanka do palenia, wkład do e-papierosa albo produkt spożywczy; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).
Wskaźniki - nierównomiernie nasączony susz, rozpuszczalniki, atomizery, puste opakowania „kolekcjonerskie” i sprzęt do mieszania.
Zasady bezpieczeństwa - nie wąchać i nie próbować; rękawice i ochrona dróg oddechowych są potrzebne przy pylącym proszku lub rozpylonym roztworze.
Sygnały wytwarzania lub przetwarzania
Najczęstsze są ślady przetwarzania i porcjowania gotowego materiału: wagi, mieszalniki, rozcieńczalniki, zgrzewarki, kapsułkarki, liczne opakowania jednostkowe i osad na powierzchniach. Aparatura chemiczna ma znaczenie dopiero w układzie z odczynnikami, odpadami procesu i dokumentacją wskazującą na wytwarzanie.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie wbrew przepisom ustawy środka odurzającego lub substancji psychotropowej | do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10 |
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. Tetrahydrokanabinol (THC) aktywuje receptory kannabinoidowe CB1/CB2; syntetyczne agonisty często są pełnymi agonistami o większej i mniej przewidywalnej sile niż THC.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano zmniejszenia lęku, bólu i napięcia albo ułatwienia snu po treningu, nie typowego wzrostu mocy.
Ocena dowodów. Wpływ na ból i percepcję jest realny, ale nie ma przekonujących dowodów na poprawę wyniku sportowego; koordynacja i czas reakcji mogą się pogorszyć.
Działania niepożądane i szkody
Zaburzenia pamięci, reakcji i równowagi, lęk, psychoza, tachykardia. Syntetyczne kanabinoidy wiążą się ponadto z drgawkami, uszkodzeniem nerek, zapaścią krążeniową i zgonami.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
Brak zatwierdzonego dawkowania syntetycznych mieszanek. Stężenia w suszu, płynie lub żelku są zmienne i wymagają analizy.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
Status w reżimie antydopingowym WADA
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S8 |
| zakres zakazu | podczas zawodów |
| substancja nadużywana (art. 4.2.3) | Tak — art. 4.2.3 Kodeksu WADA. Jeżeli użycie nastąpiło poza zawodami i nie miało związku z wynikiem sportowym, okres dyskwalifikacji wynosi 3 miesiące; może zostać skrócony do 1 miesiąca po ukończeniu zatwierdzonego programu leczenia (art. 10.2.4.1 Kodeksu WADA). |
Postać spotykana: suszu, żywica, oleje, wkłady do waporyzatorów, słodycze lub mieszanki z syntetycznym kanabinoidem.
Sygnały rozpoznawcze: zapach i wygląd nie rozstrzygają składu; istotne są opakowanie, deklarowane THC/CBD i badanie laboratoryjne.
Podstawą kwalifikacji antydopingowej jest aktualna Lista zabroniona WADA. W Polsce znaczenie mają także art. 48–49 ustawy z 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie. Jeżeli substancja figuruje również w wykazach narkotykowych, ten drugi reżim ocenia się niezależnie.
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa II-P.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- Konwencja o substancjach psychotropowych z 1971 r. — wykaz II; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
Najbardziej podobne substancje dopingujące
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- Ziele konopi — materiał roślinny będący naturalnym źródłem THC.
- Żywica konopi — produkt konopny o podwyższonej zawartości THC.
- HU-210 — syntetyczny analog THC działający na te same receptory kannabinoidowe.
- CP 47,497 — syntetyczny agonista receptorów kannabinoidowych.
- JWH-018 — syntetyczny agonista receptorów kannabinoidowych.
- Syntetyczne kanabinoidy naśladujące THC — ta sama klasa funkcjonalna WADA S8, obejmująca analogi receptorowe.
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Odczynnikowe testy barwne narkotyków — reakcja barwna może wstępnie wskazać klasę, ale nie przesądza tożsamości.
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- Przenośna spektroskopia Ramana — szybkie porównanie widma materiału z biblioteką.
- Spektroskopia FTIR-ATR — ortogonalne widmo drgań, szczególnie użyteczne dla składnika głównego.
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — rozdzielenie mieszaniny i potwierdzenie widmem mas oraz retencją.
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czuła analiza związków polarnych, termolabilnych i metabolitów.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.