Acetazolamid

Identyfikatory chemiczne

Numer CAS59-66-5
Wzór sumarycznyC4H6N4O3S2
Masa molowa222.3
SMILESCC(=O)NC1=NN=C(S1)S(=O)(=O)N
InChIKeyBZKPWHYZMXOIDC-UHFFFAOYSA-N
PubChem CID1986

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski Acetazolamid
angielski Acetazolamide
nazwa systematyczna IUPAC (ang.) N-(5-sulfamoyl-1,3,4-thiadiazol-2-yl)acetamide
synonimy / oznaczenia (ang.) Acetamox, Glaupax, Edemox, Defiltran, Nephramide
zapis SMILES CC(=O)NC1=NN=C(S1)S(=O)(=O)N
klasa Listy zabronionej WADA S5

Czym jest

inhibitor anhydrazy węglanowej o działaniu moczopędnym.

Pozycja „Acetazolamid” jest zaliczona do klasy S5 Listy zabronionej.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.

Profil działania i oczekiwany cel użycia

Mechanizm w organizmie. Acetazolamid zmienia wydalanie wody, elektrolitów albo substancji przez nerki. Zmiana objętości moczu lub transportu kanalikowego może obniżać stężenie innej substancji albo jej metabolitu w próbce.

Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano szybkiego ubytku wody i masy przed ważeniem albo utrudnienia wykrycia innego środka. Ubytek masy nie jest ubytkiem tłuszczu.

Ocena dowodów. Mechanizm diurezy i zastosowanie maskujące są dobrze opisane. Nie daje to ogólnej poprawy wydolności; odwodnienie często ją pogarsza.

Działania niepożądane i szkody

Odwodnienie, omdlenie, uszkodzenie nerek i zaburzenia sodu, potasu, magnezu oraz rytmu serca. Leki oszczędzające potas grożą hiperkaliemią, a pętlowe i tiazydowe — hipokaliemią. Płyny koloidowe mogą wywołać przeciążenie krążenia, koagulopatię lub reakcję anafilaktyczną.

Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki

Dawki lecznicze zależą od wskazania; spotyka się tabletki 125–250 mg oraz postać dożylną. Jest to kontekst leczniczy, nie instrukcja redukcji masy.

Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.

Źródła profilu
Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C4H6N4O3S2
masa molowa 222,3 g/mol
postać Acetazolamide appears as white to yellowish-white fine crystalline powder. No odor or taste
barwa / forma CRYSTALS FROM WATER
zapach bezwonny
temperatura topnienia 258-259 °C (EFFERVESCENCE)
rozpuszczalność less than 1 mg/mL at 22.2 °C
log P (lipofilność, XLogP) -0,3

Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 1986) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego preparatu; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.

Identyfikatory i zasoby zewnętrzne

Baza danych Identyfikator
Numer CAS 59-66-5
PubChem CID 1986
ChemSpider 1909
CompTox (DTXSID) DTXSID7022544
ChEMBL CHEMBL20
ChEBI 27690
KEGG D00218
DrugBank DB00819
UNII (FDA) O3FX965V0I
MeSH D000086
RxNorm 167
ECHA InfoCard 100.000.400
InChIKey BZKPWHYZMXOIDC-UHFFFAOYSA-N

Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q413690.

Status na Liście zabronionej

Cecha Wartość
reżim Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA
wersja wykazu Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.)
klasa WADA S5
zakres zakazu w każdym czasie (podczas zawodów i poza zawodami)

Podstawa prawna

Akt Zakres
Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA) zaliczenie substancji do klasy S5
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana: tabletki i kapsułki leków moczopędnych, roztwory infuzyjne oraz preparaty maskujące.

Sygnały rozpoznawcze: łączenie z innymi środkami dopingującymi, preparaty do szybkiej zmiany masy ciała lub rozcieńczania próbki.

Wskaźniki - liczba i rodzaj preparatów, droga podania, dokumentacja terapeutyczna, przekroczenie właściwego progu lub dawki oraz obrót poza legalnym łańcuchem; kontekst siłowni nie jest samodzielną przesłanką.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.

Odpowiedzialność

Podstawa Czyn Charakter
art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej odpowiedzialność karna
art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie odpowiedzialność karna
reguły antydopingowe (POLADA) stosowanie lub posiadanie przez zawodnika odpowiedzialność dyscyplinarna

Najbardziej podobne substancje

Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.

  • Chlorotiazyd — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S5.
  • Hydrochlorotiazyd — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S5.
  • ksypamid — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S5.
  • metolazon — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S5.
  • indapamid — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S5.
  • furosemid — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S5.

Przypisy

  1. Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa S5.
  2. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
  3. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
  4. Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 1986 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1986).

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Badanie przesiewowe

Identyfikacja wstępna

Potwierdzenie laboratoryjne

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.