Identyfikatory chemiczne
| Numer CAS | 71195-58-9 |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C21H32N6O3 |
| Masa molowa | 416.5 |
| SMILES | CCC(=O)N(C1=CC=CC=C1)C2(CCN(CC2)CCN3C(=O)N(N=N3)CC)COC |
| InChIKey | IDBPHNDTYPBSNI-UHFFFAOYSA-N |
| PubChem CID | 51263 |
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Alfentanyl |
| oznaczenie chemiczne | N-[1-[2-(4-etylo-4,5-dihydro-5-okso-1H-tetrazol-1-ilo)etylo]--4-(metoksymetylo)-4-piperydynylo]-N-fenylopropanamid |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | N-[1-[2-(4-ethyl-5-oxotetrazol-1-yl)ethyl]-4-(methoxymethyl)piperidin-4-yl]-N-phenylpropanamide |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | ALFENTANIL, Alfentanilum, Rapifen, Alfentanilo |
| zapis SMILES | CCC(=O)N(C1=CC=CC=C1)C2(CCN(CC2)CCN3C(=O)N(N=N3)CC)COC |
| numer CAS | 71195-58-9 |
| grupa wykazu | I-N |
Czym jest
syntetyczny opioid z grupy analogów fentanylu (4-anilidopiperydyna) o skrajnie wysokiej sile działania i wysokim ryzyku śmiertelnego przedawkowania.
Pozycja wykazu zaliczona do grupy I-N. Jest to środek odurzający objęty kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-N - najściślejsza kontrola).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C21H32N6O3 |
| masa molowa | 416,5 g/mol |
| postać | ciało stałe |
| temperatura topnienia | 140,8 °C |
| rozpuszczalność | 2.52e-01 g/L |
| log P (lipofilność, XLogP) | 2,2 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 51263) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego materiału; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Informacje medyczne
Alfentanyl – organiczny związek chemiczny, silny, krótko działający opioidowy lek przeciwbólowy. Pod względem chemicznym jest pochodną piperydyny i analogiem fentanylu, od którego jest kilkakrotnie (3–4 razy) słabszy. Działanie przeciwbólowe, znieczulające i uspokajające pojawia się już po kilku minutach od podania i utrzymuje się kilkanaście minut, co jest związane z gwałtownie zachodzącymi procesami dystrybucji i redystrybucji. Efekt terapeutyczny wywoływany jest głównie poprzez agonistyczne działanie na receptor μ. Stosowany jest wyłącznie w anestezjologii w celu podtrzymania znieczulenia ogólnego w czasie zabiegu operacyjnego. Działa przeciwbólowo 40 razy krócej od morfiny.
| Dane farmakologiczne | Wartość |
|---|---|
| klasyfikacja ATC | N01AH02 - anestetyki ogólne |
| grupa terapeutyczna | opioidowe leki przeciwbólowe, środki odurzające (narkotyczne), anestetyki dożylne |
| okres półtrwania (T½) | 90–111 min |
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 71195-58-9 |
| PubChem CID | 51263 |
| ChemSpider | 46451 |
| CompTox (DTXSID) | DTXSID9022570 |
| ChEMBL | CHEMBL634 |
| ChEBI | 2569 |
| KEGG | C08005 |
| DrugBank | DB00802 |
| UNII (FDA) | 1N74HM2BS7 |
| MeSH | D015760 |
| RxNorm | 480 |
| ECHA InfoCard | 100.295.336 |
| InChIKey | IDBPHNDTYPBSNI-UHFFFAOYSA-N |
Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q176533.
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | środek odurzający |
| grupa | I-N |
| charakter grupy | grupa I-N - najściślejsza kontrola |
| reżim | zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy |
| wersja wykazu | Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026 |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31 | podział środków odurzających na grupy I-N do IV-N |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy I-N |
| Konwencje ONZ | Jednolita konwencja o środkach odurzających z 1961 r. — wykaz I |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszek, roztwór, plaster, tabletka albo preparat opioidowy; postać farmaceutyczna nie przesądza o legalności; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).
Wskaźniki - mikroilości proszku, rozcieńczanie, nietypowe plastry lub ampułki, nalokson i wyposażenie do porcjowania.
Zasady bezpieczeństwa - nie otwierać i nie przesypywać materiału; ograniczyć pylenie, użyć ochrony dróg oddechowych i rękawic oraz stosować procedurę dla silnych opioidów.
Sygnały wytwarzania lub przetwarzania
Najczęstsze są ślady przetwarzania i porcjowania gotowego materiału: wagi, mieszalniki, rozcieńczalniki, zgrzewarki, kapsułkarki, liczne opakowania jednostkowe i osad na powierzchniach. Aparatura chemiczna ma znaczenie dopiero w układzie z odczynnikami, odpadami procesu i dokumentacją wskazującą na wytwarzanie.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie wbrew przepisom ustawy środka odurzającego lub substancji psychotropowej | do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10 |
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa I-N.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- Jednolita konwencja o środkach odurzających z 1961 r. — wykaz I; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 51263 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/51263).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Odczynnikowe testy barwne narkotyków — reakcja barwna może wstępnie wskazać klasę, ale nie przesądza tożsamości.
Identyfikacja wstępna
- Przenośna spektroskopia Ramana — szybkie porównanie widma materiału z biblioteką.
- Spektroskopia FTIR-ATR — ortogonalne widmo drgań, szczególnie użyteczne dla składnika głównego.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — rozdzielenie mieszaniny i potwierdzenie widmem mas oraz retencją.
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czuła analiza związków polarnych, termolabilnych i metabolitów.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.