Identyfikatory chemiczne
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Benzylofentanyl |
| oznaczenie chemiczne | N-(1-benzylopiperidyn-4-ylo)-N-fenylopropanamid |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | N-(1-benzylpiperidin-4-yl)-N-phenylpropanamide |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | Benzylfentanyl, Benzyl Fentanyl |
| zapis SMILES | CCC(=O)N(C1CCN(CC1)CC2=CC=CC=C2)C3=CC=CC=C3 |
| numer CAS | 1474-02-8 |
| grupa wykazu | NPS |
| podklasa strukturalna | analog fentanylu |
Czym jest
syntetyczny opioid z grupy analogów fentanylu (4-anilidopiperydyna) o skrajnie wysokiej sile działania i wysokim ryzyku śmiertelnego przedawkowania.
Pozycja wykazu zaliczona do grupy NPS. Jest to nowa substancja psychoaktywna objęta kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (wykaz NPS - kontrola i penalizacja jak dla środków odurzających/psychotropowych).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C21H26N2O |
| masa molowa | 322,4 g/mol |
| log P (lipofilność, XLogP) | 3,6 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 252141) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego materiału; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 1474-02-8 |
| PubChem CID | 252141 |
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | nowa substancja psychoaktywna |
| grupa | NPS |
| charakter grupy | wykaz NPS - kontrola i penalizacja jak dla środków odurzających/psychotropowych |
| reżim | zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy |
| wersja wykazu | Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026 |
| podklasa strukturalna | analog fentanylu |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii (przepisy o NPS) | objęcie wykazem nowych substancji psychoaktywnych |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy NPS |
| Konwencje ONZ | nieobjęta konwencjami ONZ — wykaz krajowy |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszek, roztwór, plaster, tabletka albo preparat opioidowy; postać farmaceutyczna nie przesądza o legalności; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).
Wskaźniki - mikroilości proszku, rozcieńczanie, nietypowe plastry lub ampułki, nalokson i wyposażenie do porcjowania.
Zasady bezpieczeństwa - nie otwierać i nie przesypywać materiału; ograniczyć pylenie, użyć ochrony dróg oddechowych i rękawic oraz stosować procedurę dla silnych opioidów.
Sygnały wytwarzania lub przetwarzania
Nietypowe zestawienie szkła lub reaktorów, wentylacji prowizorycznej, wag, filtrów, środków suszących, rozpuszczalników, odpadów o różnym pH, zabrudzonych pojemników i opakowań bez etykiet może wskazywać na przetwarzanie. Znaczenie ma układ śladów i dokumentacja, nie pojedynczy legalny przedmiot. Przy silnych opioidach zwracają uwagę bardzo małe porcje, rozcieńczalniki, środki do homogenizacji i liczne powierzchnie mogące przenosić ślad. Czynności prowadzi się w trybie ograniczającym pylenie i skażenie wtórne.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
| art. 62b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie znacznej ilości nowej substancji psychoaktywnej | grzywna, ograniczenie lub pozbawienie wolności |
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa NPS.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- nieobjęta konwencjami ONZ — wykaz krajowy; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 252141 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/252141).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Odczynnikowe testy barwne narkotyków — reakcja barwna może wstępnie wskazać klasę, ale nie przesądza tożsamości.
Identyfikacja wstępna
- Przenośna spektroskopia Ramana — szybkie porównanie widma materiału z biblioteką.
- Spektroskopia FTIR-ATR — ortogonalne widmo drgań, szczególnie użyteczne dla składnika głównego.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — rozdzielenie mieszaniny i potwierdzenie widmem mas oraz retencją.
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czuła analiza związków polarnych, termolabilnych i metabolitów.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.