Bor-10 i jego związki

Identyfikatory chemiczne

pozycja zbiorcza — brak jednego kompletu identyfikatorów.

Numer CASnie ustalono dla tej pozycji
Wzór sumarycznynie ustalono dla tej pozycji
Masa molowanie ustalono dla tej pozycji
SMILESnie ustalono dla tej pozycji
InChIKeynie ustalono dla tej pozycji
PubChem CIDnie ustalono dla tej pozycji

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski bor-10 i jego związki
angielski boron-10 and compounds

Czym jest

Bor wzbogacony w izotop B-10 silnie pochłania neutrony, dlatego służy jako absorber neutronów w prętach kontrolnych, osłonach i układach bezpieczeństwa. Kontrolą objęty jest bor o wzbogaceniu w B-10 powyżej naturalnego.

Absorbery neutronów są niezbędne do sterowania i wygaszania reakcji łańcuchowej. Objęty kontrolą podwójnego zastosowania.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje cechy identyfikacyjne i status kontrolny podzespołu, lecz nie zawiera specyfikacji wykonawczych ani instrukcji integracji w systemie zabronionym.

Charakterystyka

Cecha Wartość
postać bor pierwiastkowy, węglik boru, związki - wzbogacone w B-10
właściwość kluczowa silna absorpcja neutronów (izotop B-10)
zastosowanie pręty kontrolne, osłony, układy bezpieczeństwa

Zastosowania cywilne

Ochrona radiologiczna, elektronika, kompozyty, medycyna (terapia borowo-neutronowa) - bor naturalny powszechny; wzbogacony w B-10 objęty kontrolą.

Miejsce w cyklu paliwowym i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C — bor wzbogacony w izotop B-10 (NSG część 2) kontrola wywozu (kategoria 0 / pozycje jądrowe)
Grupa Dostawców Jądrowych (NSG) część 2 - materiały i urządzenia podwójnego zastosowania wytyczne nieproliferacyjne
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT, 1968) zobowiązania nieproliferacyjne reżim traktatowy
Zabezpieczenia MAEA ewidencja i kontrola materiałów jądrowych porozumienie o zabezpieczeniach
Prawo polskie - dozór jądrowy ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe zezwolenia i nadzór Państwowej Agencji Atomistyki (PAA)
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - materiały metaliczne, proszki, związki albo źródła w pojemnikach o oznaczeniach specjalnych; dokumentacja odwołująca się do czystości izotopowej albo klasy jądrowej; ilości i czystość przekraczające potrzeby deklarowanej działalności.

Wskaźniki - parametry/czystość właściwe dla zastosowań jądrowych (powyżej progów wykazu); kompletowanie zestawu związanego z reaktorem, wzbogacaniem albo konstrukcją ładunku; odbiorca bez uzasadnienia cywilnego.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie materiału i dokumentacji; pomiar dozymetryczny przy materiałach promieniotwórczych; ocena czystości i składu w laboratorium; ustalenie przeznaczenia.

Ocena: status kontrolny

Objęty kontrolą jest bor wzbogacony w B-10 powyżej udziału naturalnego. Bor naturalny jest powszechny; bor wzbogacony jako absorber jest wskaźnikiem zaplecza reaktorowego.

Znaczenie prawne. Wywóz, pośrednictwo lub tranzyt bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym; posiadanie i obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia - przepisów karnych ustawy - Prawo atomowe. Gromadzenie w celu wytworzenia broni jądrowej podlega art. 121 k.k. (środki walki), a przygotowanie - art. 16 k.k. Materiał albo urządzenie niespełniające progów, zgromadzone w zamiarze budowy ładunku, może być oceniane w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 120 k.k. stosowanie środka masowej zagłady od 10 lat, 25 lat albo dożywotnie pozbawienie wolności
art. 163 § 1 pkt 4 k.k. sprowadzenie zdarzenia w postaci wyzwolenia energii jądrowej lub promieniowania jonizującego od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
przepisy karne ustawy - Prawo atomowe posiadanie/obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia grzywna, ograniczenie albo pozbawienie wolności
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał/urządzenie poniżej progów) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C — bor wzbogacony w izotop B-10 (NSG część 2).
  2. Wytyczne Grupy Dostawców Jądrowych (Nuclear Suppliers Group) - część 2 - materiały i urządzenia podwójnego zastosowania.
  3. Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT), 1968.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 120, art. 121, art. 163.

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Identyfikacja wstępna

Potwierdzenie laboratoryjne

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.