Bor i borki jako paliwa

Identyfikatory chemiczne

pozycja zbiorcza — brak jednego kompletu identyfikatorów.

Numer CASnie ustalono dla tej pozycji
Wzór sumarycznynie ustalono dla tej pozycji
Masa molowanie ustalono dla tej pozycji
SMILESnie ustalono dla tej pozycji
InChIKeynie ustalono dla tej pozycji
PubChem CIDnie ustalono dla tej pozycji

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski bor i borki jako paliwa
angielski boron and borides as fuels
wzór / oznaczenie B; borki metali

Czym jest

Bor i borki metali (np. borek tytanu) to paliwa o bardzo wysokiej energii spalania na jednostkę masy i objętości, atrakcyjne dla zaawansowanych paliw stałych i hybrydowych oraz strumieniowych (ramjet).

Trudność w całkowitym spaleniu boru ogranicza praktyczne wykorzystanie, lecz pozostaje przedmiotem prac nad napędami. Zależnie od czystości, rozmiaru i postaci materiału stosuje się pozycję 1C111.a.2.b albo 1C011.b (MTCR).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Nie zawiera receptur, parametrów syntezy ani sposobów uzbrajania - opisuje cechy pozwalające rozpoznać materiał i ustalić podstawę odpowiedzialności.

Charakterystyka fizykochemiczna

Cecha Wartość
skład bor pierwiastkowy, borki metali (np. TiB2)
parametr kluczowy wielkość cząstek i czystość; energia spalania
rola paliwo zaawansowanych paliw i napędów strumieniowych
zagrożenie pyły łatwopalne

Zastosowania cywilne

Materiały ścierne i żaroodporne, elektronika, ceramika techniczna - bor techniczny powszechny; drobne paliwowe formy objęte kontrolą.

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C111.a.2.b proszki boru lub stopów boru spełniające kryteria pozycji
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C011.b odrębny zakres czystości i rozmiaru ziarna
Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych (MTCR) materiały i technologie napędowe wykaz MTCR
Prawo polskie - materiały wybuchowe ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego zezwolenia, ewidencja, nadzór
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - proszki metali, sole utleniające, zbiorniki cieczy o oznaczeniach materiału niebezpiecznego (ADR); zbiorniki ciśnieniowe i kriogeniczne; dokumentacja odwołująca się do składu paliwa albo ciągu; powiązanie z konstrukcją silnika rakietowego.

Wskaźniki - materiały o parametrach właściwych dla napędu rakietowego (wielkość cząstek, czystość) poza obiegiem licencjonowanym; kompletowanie zestawu paliwo-utleniacz; powiązanie z pojazdem nośnym lub silnikiem.

Zasady bezpieczeństwa - zakaz kontaktu z ogniem, iskrą i wilgocią; piroforyczne proszki zapalają się na powietrzu; zabezpieczenie strefy, ochrona dróg oddechowych; ocena przez uprawniony zespół.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - drobny, aktywny proszek boru/borku o właściwej czystości. Materiał niepełnowartościowy - utlenienie powierzchni, zanieczyszczenia obniżające energię i utrudniające spalanie.

Znaczenie prawne. Wyrabianie, gromadzenie, posiadanie i obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 171 k.k.; wywóz bez zezwolenia - z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Materiał zdegradowany, niezdolny do detonacji, zgromadzony w zamiarze użycia, może być oceniany w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.) - co nie wyłącza odpowiedzialności za sam nielegalny obrót.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót materiałem napędowym objętym reżimem MTCR bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 165 § 1 pkt 2 k.k. wyrabianie lub gromadzenie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób od 6 miesięcy do lat 8
art. 171 § 1 k.k. gdy materiał tworzy mieszaninę wybuchową - wyrób/gromadzenie/obrót bez zezwolenia od 6 miesięcy do lat 8
art. 163 § 1 pkt 3 k.k. sprowadzenie zdarzenia (eksplozji) zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał zdegradowany / poniżej progów albo zamiar nieziszczalny) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycje 1C111.a.2.b i 1C011.b; właściwą pozycję ustala się z parametrów materiału.
  2. Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych (MTCR), wykaz sprzętu i technologii.
  3. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 163, art. 171.

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Identyfikacja wstępna

Potwierdzenie laboratoryjne

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.