Identyfikatory chemiczne
| Numer CAS | 59708-52-0 |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C24H30N2O3 |
| Masa molowa | 394.5 |
| SMILES | CCC(=O)N(C1=CC=CC=C1)C2(CCN(CC2)CCC3=CC=CC=C3)C(=O)OC |
| InChIKey | YDSDEBIZUNNPOB-UHFFFAOYSA-N |
| PubChem CID | 62156 |
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Karfentanyl |
| inne nazwy | 4-karbometoksyfentanyl |
| oznaczenie chemiczne | 1-(2-fenyloetylo)-4-(N-fenylo-N-propionyloamino)-piperydyno-4-karboksylan metylu |
| numer CAS | 59708-52-0 |
| grupa wykazu | I-N, IV-N |
Czym jest
syntetyczny opioid z grupy analogów fentanylu (4-anilidopiperydyna) o skrajnie wysokiej sile działania i wysokim ryzyku śmiertelnego przedawkowania.
Pozycja wykazu zaliczona do grupy I-N, IV-N. Jest to środek odurzający objęty kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-N - najściślejsza kontrola).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Informacje medyczne
Karfentanyl, 4-karbometoksyfentanyl – organiczny związek chemiczny z grupy opioidów, analog fentanylu, od którego różni się obecnością dodatkowej zmetylowanej grupy karboksylowej. Jest około 10 000 razy silniejszym środkiem przeciwbólowym od morfiny oraz 20-30 razy od fentanylu, co czyni go jednym z najsilniejszych analgetyków wśród znanych opioidów i najsilniejszym obecnie używanym opioidem. Został po raz pierwszy otrzymany w 1974 roku przez zespół chemików w laboratoriach w Janssen Pharmaceutica. Jedynym preparatem handlowym zawierającym karfentanyl jest Wildnil, używany do przeprowadzania znieczulenia ogólnego u dużych zwierząt. Karfentanyl jest substancją kontrolowaną w USA (Schedule II).
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 59708-52-0 |
| PubChem CID | 62156 |
| ChemSpider | 55986 |
| CompTox (DTXSID) | DTXSID40208427 |
| ChEMBL | CHEMBL290429 |
| ChEBI | 61084 |
| KEGG | D07620 |
| DrugBank | DB01535 |
| UNII (FDA) | LA9DTA2L8F |
| MeSH | C017114 |
| ECHA InfoCard | 100.352.183 |
| InChIKey | YDSDEBIZUNNPOB-UHFFFAOYSA-N |
Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q423386.
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | środek odurzający |
| grupa | I-N, IV-N |
| charakter grupy | grupa I-N - najściślejsza kontrola |
| reżim | zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy |
| wersja wykazu | Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026 |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31 | podział środków odurzających na grupy I-N do IV-N |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy I-N |
| Konwencje ONZ | nieobjęta konwencjami ONZ — wykaz krajowy |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszek, roztwór, plaster, tabletka albo preparat opioidowy; postać farmaceutyczna nie przesądza o legalności; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).
Wskaźniki - mikroilości proszku, rozcieńczanie, nietypowe plastry lub ampułki, nalokson i wyposażenie do porcjowania.
Zasady bezpieczeństwa - nie otwierać i nie przesypywać materiału; ograniczyć pylenie, użyć ochrony dróg oddechowych i rękawic oraz stosować procedurę dla silnych opioidów.
Sygnały wytwarzania lub przetwarzania
Najczęstsze są ślady przetwarzania i porcjowania gotowego materiału: wagi, mieszalniki, rozcieńczalniki, zgrzewarki, kapsułkarki, liczne opakowania jednostkowe i osad na powierzchniach. Aparatura chemiczna ma znaczenie dopiero w układzie z odczynnikami, odpadami procesu i dokumentacją wskazującą na wytwarzanie.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie wbrew przepisom ustawy środka odurzającego lub substancji psychotropowej | do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10 |
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa I-N.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- nieobjęta konwencjami ONZ — wykaz krajowy; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Odczynnikowe testy barwne narkotyków — reakcja barwna może wstępnie wskazać klasę, ale nie przesądza tożsamości.
Identyfikacja wstępna
- Przenośna spektroskopia Ramana — szybkie porównanie widma materiału z biblioteką.
- Spektroskopia FTIR-ATR — ortogonalne widmo drgań, szczególnie użyteczne dla składnika głównego.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — rozdzielenie mieszaniny i potwierdzenie widmem mas oraz retencją.
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czuła analiza związków polarnych, termolabilnych i metabolitów.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.