Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski lonty detonujące (1A008.c)
angielski detonating cord
wzór / oznaczenie rdzeń PETN/RDX w oplocie

Czym jest

Lont detonujący to elastyczny przewód z rdzeniem z kruszącego materiału wybuchowego (PETN lub RDX), który przenosi falę detonacyjną z prędkością rzędu 6-7 km/s. Umożliwia jednoczesne odpalenie wielu ładunków i tworzenie sieci detonacyjnych.

Kontrolą objęte są lonty o parametrach wojskowych (obciążenie rdzenia, prędkość). Objęte kontrolą (1A008.c, wykaz uzbrojenia ML4).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Nie zawiera receptur, parametrów syntezy ani sposobów uzbrajania - opisuje cechy pozwalające rozpoznać materiał i ustalić podstawę odpowiedzialności.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość
budowa rdzeń z kruszącego MW (PETN/RDX) w oplocie/powłoce
prędkość detonacji ok. 6000-7000 m/s
rola przenoszenie detonacji, jednoczesne odpalenie wielu ładunków
obciążenie rdzenia gramatura MW na metr - parametr kontrolny

Zastosowania cywilne

Górnictwo, wyburzenia, sejsmika, wyrąb - w reglamentowanym obiegu.

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1A008.c kontrola wywozu
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML4 materiał/urządzenie o znaczeniu wojskowym
Prawo polskie - materiały wybuchowe ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego zezwolenia, ewidencja, nadzór
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - miniaturowe urządzenia zapłonowe, elektroniczne układy odpalania, przewody i ładunki profilowane; dokumentacja odwołująca się do czasów zadziałania (nanosekundy), synchronizacji albo jednoczesności; powiązanie z materiałem wybuchowym albo konstrukcją ładunku.

Wskaźniki - urządzenia o parametrach właściwych dla precyzyjnej, jednoczesnej inicjacji (powyżej progów wykazu); kompletowanie zestawu detonator-generator-materiał wybuchowy; odbiorca bez uzasadnienia cywilnego.

Zasady bezpieczeństwa - bezwzględny zakaz podłączania zasilania i manipulacji; traktowanie jako uzbrojonego środka inicjującego; zabezpieczenie i ewakuacja strefy; wezwanie patrolu rozminowania/pirotechników.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - ciągły rdzeń o właściwej gramaturze, nieuszkodzona powłoka. Materiał niepełnowartościowy - przerwy w rdzeniu, zawilgocenie, degradacja MW - powodują przerwanie detonacji (usiłowanie nieudolne przy niesprawnej sieci).

Znaczenie prawne. Wyrabianie, gromadzenie, posiadanie i obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 171 k.k.; wywóz bez zezwolenia - z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Materiał zdegradowany, niezdolny do detonacji, zgromadzony w zamiarze użycia, może być oceniany w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.) - co nie wyłącza odpowiedzialności za sam nielegalny obrót.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 171 § 1 k.k. wyrabianie, przetwarzanie, gromadzenie, posiadanie, obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia od 6 miesięcy do lat 8
art. 163 § 1 pkt 3 k.k. sprowadzenie zdarzenia (eksplozji) zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach od roku do lat 10
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia (wywóz, pośrednictwo, tranzyt) od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał zdegradowany / poniżej progów albo zamiar nieziszczalny) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1A008.c.
  2. Wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej (ML).
  3. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 163, art. 171.

Zwykły cywilny lont detonujący

Pozycja 1A008.c nie wyczerpuje krajowego reżimu. Lont używany w górnictwie lub wyburzeniach jest również środkiem inicjującym w rozumieniu § 2 pkt 4 rozporządzenia dotyczącego środków strzałowych i wyrobem zawierającym materiał wybuchowy. Podlega pozwoleniom, oznakowaniu, przemieszczaniu i ewidencji właściwym dla cywilnych materiałów wybuchowych, nawet gdy nie spełnia szczególnych parametrów kontroli eksportowej.

Rozpoznanie. Fabryczny lont ma ciągłe oznaczenie producenta lub typu, powtarzalną średnicę i powłokę, etykietę partii oraz opakowanie transportowe. Nie wolno rozcinać przewodu w celu sprawdzenia rdzenia. Zwykły przewód elektryczny ma żyłę metalową, a rurka sygnałowa spłonki nieelektrycznej jest cieńsza i pełni inną funkcję; rozstrzygnięcie pozostawia się pirotechnikowi.

Co sprawdzić: długość według ewidencji, numer partii, dokument wydania, legalną robotę strzałową, odcinki zwrócone i zużyte, opakowania oraz powiązane spłonki i pobudzacze. Odcinek luzem bez dokumentacji ma większą wartość wskaźnikową niż zamknięta, zgodnie zaewidencjonowana rolka.

Źródła: ustawa o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz rozporządzenie dotyczące środków i sprzętu strzałowego.

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Badanie przesiewowe

Identyfikacja wstępna

Potwierdzenie laboratoryjne

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.