Identyfikatory chemiczne
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Pentetrazol |
| angielski | Pentetrazol |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | 6,7,8,9-tetrahydro-5H-tetrazolo[1,5-a]azepine |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | PENTYLENETETRAZOLE, Pentylenetetrazol, Metrazole, Cardiol, Coranormol |
| zapis SMILES | C1CCC2=NN=NN2CC1 |
| klasa Listy zabronionej WADA | S6.B |
Czym jest
stymulant - pobudza ośrodkowy układ nerwowy, znosi zmęczenie.
Pozycja „Pentetrazol” jest zaliczona do klasy S6.B Listy zabronionej.
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. Pentetrazol (PTZ) jest antagonistą hamowania GABA-A i silnym środkiem drgawkotwórczym.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Historycznie stosowano go jako analeptyk, oczekując pobudzenia oddechu i ośrodkowego układu nerwowego.
Ocena dowodów. Wycofano go z leczenia z powodu braku akceptowalnego bezpieczeństwa; nie ma dowodu bezpiecznej korzyści sportowej.
Działania niepożądane i szkody
Lęk, nudności, gwałtowne drgawki, uraz, niedotlenienie i zgon.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
Brak zatwierdzonego dawkowania. Historyczne procedury drgawkowe nie są punktem odniesienia dla użycia sportowego.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
- Lista zabroniona WADA 2026.
- Endocrine Society: następstwa zdrowotne środków poprawiających wynik.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C6H10N4 |
| masa molowa | 138,17 g/mol |
| postać | Pentetrazol appears as white crystalline powder or granular solid with a slightly pungent odor. Bitter taste. Aqueous solutions neutral to litmus |
| temperatura topnienia | 57,2–57,8 °C |
| rozpuszczalność | greater than or equal to 100 mg/mL at 21.1 °C |
| log P (lipofilność, XLogP) | 0,1 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 5917) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego preparatu; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 54-95-5 |
| PubChem CID | 5917 |
Status na Liście zabronionej
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S6.B |
| zakres zakazu | podczas zawodów |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA) | zaliczenie substancji do klasy S6.B |
| Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie | zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA |
| Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne | dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu |
| Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii | jeżeli substancja jest zarazem środkiem odurzającym lub substancją psychotropową - odrębna odpowiedzialność karna |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana: tabletki, kapsułki, proszek, kryształy i porcjowane saszetki.
Sygnały rozpoznawcze: opakowania bez składu, kontekst zawodów, nazwy stymulantów oraz równoległe objęcie wykazem środków psychotropowych.
Wskaźniki - porcjowanie, fałszywe oznakowanie, obrót poza legalnym łańcuchem i związek czasowy z zawodami; równoległy status narkotykowy ocenia się niezależnie.
Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.
Odpowiedzialność
| Podstawa | Czyn | Charakter |
|---|---|---|
| art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej | odpowiedzialność karna |
| art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie | odpowiedzialność karna |
| reguły antydopingowe (POLADA) | stosowanie lub posiadanie przez zawodnika | odpowiedzialność dyscyplinarna |
| ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie, obrót, wytwarzanie - gdy substancja jest środkiem odurzającym lub psychotropowym | odpowiedzialność karna |
Najbardziej podobne substancje
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- Propyloheksedryna — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S6.B.
- α-pirolidynowalerofenon — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S6.B.
- Metylofenidat — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S6.B.
- 4-Fluorometylofenidat — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S6.B.
- Etylofenidat — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S6.B.
- Fenyloetyloamina — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S6.B.
Przypisy
- Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa S6.B.
- Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 5917 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/5917).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — selektywne potwierdzenie substancji i metabolitów.
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — potwierdzenie związków podatnych na analizę gazową lub po derywatyzacji.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.