Identyfikatory chemiczne
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Prasteron |
| angielski | Prasterone |
| oznaczenie chemiczne | dehydroepiandrosterone, DHEA, 3ß-hydroxyandrost-5-en-17-one |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | (3S,8R,9S,10R,13S,14S)-3-hydroxy-10,13-dimethyl-1,2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[a]phenanthren-17-one |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | Dehydroepiandrosterone, DHEA, Dehydroisoandrosterone, Androstenolone, Diandron |
| zapis SMILES | CC12CCC3C(C1CCC2=O)CC=C4C3(CCC(C4)O)C |
| klasa Listy zabronionej WADA | S1.1 |
Czym jest
środek anaboliczny - buduje masę i siłę mięśniową, działa androgennie.
Pozycja „Prasteron” jest zaliczona do klasy S1.1 Listy zabronionej.
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. Prasteron jest steroidowym metabolitem lub prohormonem. Zależnie od budowy może być enzymatycznie przekształcany do silniejszego androgenu albo wykazywać własną słabą aktywność receptorową. Wielkość konwersji u człowieka jest zmienna i nie wynika z deklaracji producenta suplementu.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano „łagodniejszej” drogi do wzrostu testosteronu, masy i siły oraz uniknięcia etykiety steroidu. Metabolit pozostaje jednak objęty zakazem.
Ocena dowodów. Dla większości tych związków brak prób wykazujących istotną poprawę wyniku. Wykrycie metabolitu nie dowodzi samo w sobie wielkości efektu anabolicznego.
Działania niepożądane i szkody
Możliwe są supresja osi gonadalnej, zaburzenia lipidowe i wątrobowe, trądzik, łysienie, ginekomastia albo wirylizacja. Suplement może zawierać inny prohormon lub pełny steroid niewymieniony na etykiecie.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
Spotykane są tabletki, kapsułki i proszki suplementacyjne. Brak zatwierdzonego dawkowania poprawiającego wynik i brak podstaw, by dawkę z etykiety uznać za potwierdzony skład.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
- Lista zabroniona WADA 2026.
- Bhasin i wsp., stanowisko ACSM o steroidach anaboliczno-androgennych.
- Nieschlag i Vorona, działania niepożądane dopingu SAA.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C19H28O2 |
| masa molowa | 288,4 g/mol |
| postać | ciało stałe |
| temperatura topnienia | 140-141 °C |
| rozpuszczalność | 0.0635 mg/mL |
| log P (lipofilność, XLogP) | 3,2 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 5881) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego preparatu; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 53-43-0 |
| PubChem CID | 5881 |
Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q55630367.
Status na Liście zabronionej
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S1.1 |
| zakres zakazu | w każdym czasie (podczas zawodów i poza zawodami) |
| podklasa strukturalna | steroid anaboliczno-androgenny (S1.1) |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA) | zaliczenie substancji do klasy S1.1 |
| Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie | zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA |
| Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne | dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana: tabletki, kapsułki, fiolki, ampułki i nieoznaczone roztwory olejowe.
Sygnały rozpoznawcze: zestawy wielu środków anabolicznych, zagraniczne etykiety, fałszywe hologramy i numery serii oraz dokumentacja tzw. cyklu.
Wskaźniki - zestawy wielu środków anabolicznych, dokumentacja cyklu, nieoznaczone fiolki i obrót powiązany ze wspomaganiem masy lub siły.
Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.
Odpowiedzialność
| Podstawa | Czyn | Charakter |
|---|---|---|
| art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej | odpowiedzialność karna |
| art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie | odpowiedzialność karna |
| reguły antydopingowe (POLADA) | stosowanie lub posiadanie przez zawodnika | odpowiedzialność dyscyplinarna |
Najbardziej podobne substancje
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- 5-Androstendion — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S1.1.
- Epiandrosteron — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S1.1.
- Androstendiol — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S1.1.
- 1-Androsteron — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S1.1.
- Androstendion — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S1.1.
- 7-Keto-DHEA — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S1.1.
Przypisy
- Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa S1.1.
- Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 5881 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/5881).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — selektywne potwierdzenie substancji i metabolitów.
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — potwierdzenie związków podatnych na analizę gazową lub po derywatyzacji.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.