Identyfikatory chemiczne
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | spironolakton |
| angielski | spironolactone |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | S-[(7R,8R,9S,10R,13S,14S,17R)-10,13-dimethyl-3,5'-dioxospiro[2,6,7,8,9,11,12,14,15,16-decahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthrene-17,2'-oxolane]-7-yl] ethanethioate |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | Aldactone, Verospirone, Spirolactone, Spiresis, Uractone |
| zapis SMILES | CC(=O)SC1CC2=CC(=O)CCC2(C3C1C4CCC5(C4(CC3)C)CCC(=O)O5)C |
| klasa Listy zabronionej WADA | S5 |
Czym jest
lek moczopędny (diuretyk), używany także jako środek maskujący.
Pozycja „spironolakton” jest zaliczona do klasy S5 Listy zabronionej.
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. spironolakton antagonizuje receptor mineralokortykoidowy, zmniejszając retencję sodu i oszczędzając potas. Zmiana objętości moczu lub transportu kanalikowego może obniżać stężenie innej substancji albo jej metabolitu w próbce.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano szybkiego ubytku wody i masy przed ważeniem albo utrudnienia wykrycia innego środka. Ubytek masy nie jest ubytkiem tłuszczu.
Ocena dowodów. Mechanizm diurezy i zastosowanie maskujące są dobrze opisane. Nie daje to ogólnej poprawy wydolności; odwodnienie często ją pogarsza.
Działania niepożądane i szkody
Odwodnienie, omdlenie, uszkodzenie nerek i zaburzenia sodu, potasu, magnezu oraz rytmu serca. Leki oszczędzające potas grożą hiperkaliemią, a pętlowe i tiazydowe — hipokaliemią. Płyny koloidowe mogą wywołać przeciążenie krążenia, koagulopatię lub reakcję anafilaktyczną.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
W zależności od wskazania stosuje się zwykle 25–100 mg doustnie na dobę, czasem więcej pod ścisłą kontrolą. Jest to kontekst leczniczy, nie instrukcja redukcji masy.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
- Lista zabroniona WADA 2026.
- Farmakologia i toksykologia diuretyków jako środków maskujących.
- Endocrine Society: następstwa zdrowotne środków poprawiających wynik.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C24H32O4S |
| masa molowa | 416,6 g/mol |
| postać | ciało stałe |
| barwa / forma | Crystals from methanol |
| zapach | Mild mercaptan-like odor |
| temperatura wrzenia | 134 °C |
| temperatura topnienia | 134-135 °C |
| rozpuszczalność | Soluble in most organic solvents |
| log P (lipofilność, XLogP) | 2,9 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 5833) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego preparatu; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 52-01-7 |
| PubChem CID | 5833 |
| ChemSpider | 5628 |
| CompTox (DTXSID) | DTXSID6034186 |
| ChEMBL | CHEMBL1393 |
| ChEBI | 9241 |
| KEGG | C07310 |
| DrugBank | DB00421 |
| UNII (FDA) | 27O7W4T232 |
| MeSH | D013148 |
| RxNorm | 9997 |
| ECHA InfoCard | 100.000.122 |
| InChIKey | LXMSZDCAJNLERA-ZHYRCANASA-N |
Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q422188.
Status na Liście zabronionej
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S5 |
| zakres zakazu | w każdym czasie (podczas zawodów i poza zawodami) |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA) | zaliczenie substancji do klasy S5 |
| Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie | zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA |
| Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne | dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana: tabletki i kapsułki leków moczopędnych, roztwory infuzyjne oraz preparaty maskujące.
Sygnały rozpoznawcze: łączenie z innymi środkami dopingującymi, preparaty do szybkiej zmiany masy ciała lub rozcieńczania próbki.
Wskaźniki - liczba i rodzaj preparatów, droga podania, dokumentacja terapeutyczna, przekroczenie właściwego progu lub dawki oraz obrót poza legalnym łańcuchem; kontekst siłowni nie jest samodzielną przesłanką.
Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.
Odpowiedzialność
| Podstawa | Czyn | Charakter |
|---|---|---|
| art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej | odpowiedzialność karna |
| art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie | odpowiedzialność karna |
| reguły antydopingowe (POLADA) | stosowanie lub posiadanie przez zawodnika | odpowiedzialność dyscyplinarna |
Najbardziej podobne substancje
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- kanrenon — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S5.
- Bolasteron — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- Kalusteron — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- Metylotestosteron — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- Androstendion — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- Epitestosteron — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
Przypisy
- Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa S5.
- Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 5833 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/5833).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — selektywne potwierdzenie substancji i metabolitów.
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — potwierdzenie związków podatnych na analizę gazową lub po derywatyzacji.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.