Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski zbiorniki ciśnieniowe reaktorów (0A001.b)
angielski reactor pressure vessels

Czym jest

Zbiornik ciśnieniowy reaktora to główna obudowa ciśnieniowa rdzenia, mieszcząca paliwo i chłodziwo pod wysokim ciśnieniem i w polu promieniowania. Jest podzespołem specjalnie zaprojektowanym dla reaktora.

Ze względu na wymagania materiałowe i wykonawcze jego wytworzenie świadczy o zaawansowanym programie. Objęty listą bazową NSG.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny urządzenia lub instalacji, lecz nie podaje wymiarów, specyfikacji materiałowych ani instrukcji wykonawczych umożliwiających ich budowę.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość
funkcja obudowa ciśnieniowa mieszcząca rdzeń reaktora
wymagania stal odporna na ciśnienie, temperaturę i promieniowanie; duże gabaryty
znaczenie podzespół specjalnie zaprojektowany dla reaktora

Zastosowania cywilne

Przemysł energetyczny i badawczy jądrowy (elektrownie, reaktory badawcze) - w ramach licencjonowanego dozoru jądrowego.

Miejsce w cyklu paliwowym i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 0A001.b kontrola wywozu (kategoria 0 / pozycje jądrowe)
Grupa Dostawców Jądrowych (NSG) część 1 (lista bazowa / trigger list) wytyczne nieproliferacyjne
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT, 1968) zobowiązania nieproliferacyjne reżim traktatowy
Zabezpieczenia MAEA ewidencja i kontrola materiałów jądrowych porozumienie o zabezpieczeniach
Prawo polskie - dozór jądrowy ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe zezwolenia i nadzór Państwowej Agencji Atomistyki (PAA)
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - wielkogabarytowe urządzenia i podzespoły procesowe, dokumentacja techniczna i wykonawcza; instalacje o parametrach przekraczających potrzeby deklarowanej działalności; ślady pracy z materiałem jądrowym.

Wskaźniki - parametry techniczne właściwe dla obiegu jądrowego (powyżej progów wykazu); kompletowanie linii reaktorowej lub przerobowej; odbiorca bez licencji Państwowej Agencji Atomistyki uzasadniającej posiadanie.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie obiektu i dokumentacji; przy podejrzeniu obecności materiału promieniotwórczego - pomiar dawki i wezwanie służb dozymetrycznych oraz zespołu CBRN; ustalenie deklarowanego i rzeczywistego przeznaczenia.

Ocena: status kontrolny

Objęty kontrolą jest zbiornik specjalnie zaprojektowany dla reaktora jądrowego. Zbiornik ciśnieniowy ogólnego przeznaczenia nie spełnia progów; wykonanie właściwe dla rdzenia reaktora jest wskaźnikiem programu.

Znaczenie prawne. Wywóz, pośrednictwo lub tranzyt bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym; posiadanie i obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia - przepisów karnych ustawy - Prawo atomowe. Gromadzenie w celu wytworzenia broni jądrowej podlega art. 121 k.k. (środki walki), a przygotowanie - art. 16 k.k. Materiał albo urządzenie niespełniające progów, zgromadzone w zamiarze budowy ładunku, może być oceniane w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 120 k.k. stosowanie środka masowej zagłady od 10 lat, 25 lat albo dożywotnie pozbawienie wolności
art. 163 § 1 pkt 4 k.k. sprowadzenie zdarzenia w postaci wyzwolenia energii jądrowej lub promieniowania jonizującego od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
przepisy karne ustawy - Prawo atomowe posiadanie/obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia grzywna, ograniczenie albo pozbawienie wolności
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał/urządzenie poniżej progów) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 0A001.b.
  2. Wytyczne Grupy Dostawców Jądrowych (Nuclear Suppliers Group) - część 1 (lista bazowa / trigger list).
  3. Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT), 1968.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 120, art. 121, art. 163.

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Alarm i bezpieczeństwo

Badanie przesiewowe

Identyfikacja wstępna

Potwierdzenie laboratoryjne

Badanie uzupełniające

  • Detekcja neutronów — odrębny kanał dla źródeł neutronowych i części materiałów rozszczepialnych.

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.