Identyfikatory chemiczne
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Meskalina |
| oznaczenie chemiczne | 3,4,5-trimetoksyfenetyloamina |
| numer CAS | 54-04-6 |
| grupa wykazu | I-P |
| podklasa strukturalna | fenetyloamina lub pochodna amfetaminy |
Czym jest
substancja psychoaktywna należąca do klasy: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy; tożsamość konkretnego związku wymaga potwierdzenia analitycznego.
Pozycja wykazu zaliczona do grupy I-P. Jest to substancja psychotropowa objęta kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-P - najściślejsza kontrola, brak dopuszczenia do lecznictwa).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Użycie represyjne
W pierwszych dekadach zimnej wojny meskalina przeszła z psychiatrycznych badań nad „modelem psychozy” do katalogu środków analizowanych przez CIA w programach przesłuchań, w tym MKUltra. Badano ją na uczestnikach eksperymentów jako możliwy sposób zaburzenia percepcji, osłabienia oporu i rozhamowania osoby przesłuchiwanej. Celem aparatu wywiadowczego było uzyskanie przewagi nad człowiekiem przez destabilizację jego kontaktu z rzeczywistością, mimo że długie i nieprzewidywalne działanie nie zapewniało ani posłuszeństwa, ani prawdziwych zeznań Szerszy opis i źródła: psychiatria.co.pl.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza / identyfikator | Wartość |
|---|---|
| CAS | 54-04-6 |
| PubChem CID | 4076 |
| InChIKey | RHCSKNNOAZULRK-UHFFFAOYSA-N |
Identyfikatory pochodzą z centralnego rejestru projektu i muszą być oceniane łącznie z nazwą oraz strukturą substancji.
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | substancja psychotropowa |
| grupa | I-P |
| charakter grupy | grupa I-P - najściślejsza kontrola, brak dopuszczenia do lecznictwa |
| reżim | zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy |
| wersja wykazu | Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026 |
| podklasa strukturalna | fenetyloamina lub pochodna amfetaminy |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 32 | podział substancji psychotropowych na grupy I-P do IV-P |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy I-P |
| Konwencje ONZ | Konwencja o substancjach psychotropowych z 1971 r. — wykaz I |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszek, kryształy, tabletki, kapsułki, roztwory albo preparaty; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).
Wskaźniki - porcjowanie i pakowanie handlowe, wagi lub zgrzewarki; współobecność innych pozycji wykazu i sprzedaż poza legalnym obrotem.
Zasady bezpieczeństwa - unikać kontaktu, wdychania i wzbijania pyłu; zabezpieczyć próbkę do badania instrumentalnego, bez traktowania testu polowego jako potwierdzenia.
Sygnały wytwarzania lub przetwarzania
Najczęstsze są ślady przetwarzania i porcjowania gotowego materiału: wagi, mieszalniki, rozcieńczalniki, zgrzewarki, kapsułkarki, liczne opakowania jednostkowe i osad na powierzchniach. Aparatura chemiczna ma znaczenie dopiero w układzie z odczynnikami, odpadami procesu i dokumentacją wskazującą na wytwarzanie.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie wbrew przepisom ustawy środka odurzającego lub substancji psychotropowej | do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10 |
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
Powiązane hasła
- TMA-2 — analog strukturalny — wspólna podklasa: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy
- Tenamfetamina — analog strukturalny — wspólna podklasa: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy
- TMA — analog strukturalny — wspólna podklasa: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy
- N-Hydroksy-MDA — analog strukturalny — wspólna podklasa: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy
- TMA-6 — analog strukturalny — wspólna podklasa: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy
- PMA — analog strukturalny — wspólna podklasa: fenetyloamina lub pochodna amfetaminy
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa I-P.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- Konwencja o substancjach psychotropowych z 1971 r. — wykaz I; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Odczynnikowe testy barwne narkotyków — reakcja barwna może wstępnie wskazać klasę, ale nie przesądza tożsamości.
Identyfikacja wstępna
- Przenośna spektroskopia Ramana — szybkie porównanie widma materiału z biblioteką.
- Spektroskopia FTIR-ATR — ortogonalne widmo drgań, szczególnie użyteczne dla składnika głównego.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — rozdzielenie mieszaniny i potwierdzenie widmem mas oraz retencją.
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czuła analiza związków polarnych, termolabilnych i metabolitów.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.