Wdychanie tlenku węgla (M1.4)

Identyfikatory chemiczne

pozycja zbiorcza — brak jednego kompletu identyfikatorów.

Numer CAS	nie ustalono dla tej pozycji
Wzór sumaryczny	nie ustalono dla tej pozycji
Masa molowa	nie ustalono dla tej pozycji
SMILES	nie ustalono dla tej pozycji
InChIKey	nie ustalono dla tej pozycji
PubChem CID	nie ustalono dla tej pozycji

Nazewnictwo

Język / system	Nazwa
polski	Wdychanie tlenku węgla (M1.4)
klasa Listy zabronionej WADA	M1.4

Czym jest

zabroniona metoda oddziaływania na organizm lub próbkę.

Pozycja „Wdychanie tlenku węgla (M1.4)” jest zaliczona do klasy M1.4 Listy zabronionej.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.

Profil działania i oczekiwany cel użycia

Mechanizm w organizmie. Tlenek węgla wiąże hemoglobinę z powinowactwem około 200–250 razy większym niż tlen, tworzy karboksyhemoglobinę i ostro ogranicza dostarczanie tlenu. Powtarzana kontrolowana hipoksja może zwiększać sygnał HIF–EPO i erytropoezę; właśnie ten cel odróżnia zamierzoną manipulację od przypadkowego zatrucia lub pomiaru diagnostycznego.

Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano wtórnego zwiększenia masy hemoglobiny i wydolności tlenowej po okresie ekspozycji, mimo że bezpośrednio po inhalacji transport tlenu jest gorszy.

Ocena dowodów. Istnieją dane fizjologiczne o odpowiedzi na hipoksję, ale brak bezpiecznego protokołu dopingowego; różnica między ekspozycją a zatruciem jest mała i osobniczo zmienna.

Działania niepożądane i szkody

Ból głowy, nudności, splątanie, utrata przytomności, niedokrwienie serca, arytmia, trwałe uszkodzenie neurologiczne i zgon. Pulsoksymetr może dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa.

Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki

Nie ma bezpiecznej dawki ani schematu. Należy zabezpieczyć źródło gazu, reduktor, maskę, czasy ekspozycji i zapisy pomiarów COHb; przy podejrzeniu ekspozycji pierwszeństwo ma pomoc medyczna.

Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.

Źródła profilu

• Lista zabroniona WADA 2026.
• Endocrine Society: następstwa zdrowotne środków poprawiających wynik.

  Status na Liście zabronionej

Cecha	Wartość
reżim	Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA
wersja wykazu	Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.)
klasa WADA	M1.4
zakres zakazu	w każdym czasie (podczas zawodów i poza zawodami)

Podstawa prawna

Akt	Zakres
Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA)	zaliczenie substancji do klasy M1.4
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie	zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne	dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana: sprzęt, dokumentacja i zestawy odpowiadające opisanej metodzie, a nie pojedyncza substancja.

Sygnały rozpoznawcze: powiązanie elementów zestawu, ślady manipulacji i dokumentacja zabiegu; same legalne elementy nie przesądzają o naruszeniu.

Wskaźniki - nazwa, skład, numer serii, kanał dystrybucji, dokumentacja medyczna i konkretne warunki zakazu właściwe danej klasie.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.

Odpowiedzialność

Podstawa	Czyn	Charakter
art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie	podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej	odpowiedzialność karna
art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie	wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie	odpowiedzialność karna
reguły antydopingowe (POLADA)	stosowanie lub posiadanie przez zawodnika	odpowiedzialność dyscyplinarna

Najbardziej podobne metody zabronione

Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.

• Manipulacje krwią i składnikami krwi (M1) — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
• Podawanie lub przetaczanie krwi (M1.1) — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
• Sztuczne zwiększanie transportu tlenu (M1.2) — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
• Wewnątrznaczyniowa manipulacja krwi (M1.3) — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
• Doping genowy i komórkowy (M3) — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
• Fałszowanie próbki (M2.1) — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.

Przypisy

1. Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa M1.4.
2. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
3. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Badanie przesiewowe

• Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.

Identyfikacja wstępna

• HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.

Potwierdzenie laboratoryjne

• Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — selektywne potwierdzenie substancji i metabolitów.
• Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — potwierdzenie związków podatnych na analizę gazową lub po derywatyzacji.
• Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.