Identyfikatory chemiczne
| Numer CAS | 16960-16-0 |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C136H210N40O31S |
| Masa molowa | 2933.4 |
| SMILES | CC(C)C(C(=O)NCC(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(CCCNC(=N)N)C(=O)NC(CCCNC(=N)N)C(=O)N1CCCC1C(=O)NC(C(C)C)C(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(C(C)C)C(=O)NC(CC2=CC=C(C=C2)O)C(=O)N3CCCC3C(=O)O)NC(=O)C4CCCN4C(=O)C(CCCCN)NC(=O)CNC(=O)C(CC5=CNC6=CC=CC=C65)NC(=O)C(CCCNC(=N)N)NC(=O)C(CC7=CC=CC=C7)NC(=O)C(CC8=CNC=N8)NC(=O)C(CCC(=O)O)NC(=O)C(CCSC)NC(=O)C(CO)NC(=O)C(CC9=CC=C(C=C9)O)NC(=O)C(CO)N |
| InChIKey | ZOEFCCMDUURGSE-CQVUSSRSSA-N |
| PubChem CID | 16129617 |
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Tetrakozaktyd |
| angielski | Tetracosactide |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | (2S)-1-[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-6-amino-2-[[(2S)-2-[[(2S)-1-[(2R)-2-[[(2R)-2-[[(2R)-6-amino-2-[[(2R)-6-amino-2-[[2-[[(2S)-2-[[(2S)-1-[(2S)-6-amino-2-[[2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[[(2S)-2-[(2-amino-3-hydroxypropanoyl)amino]-3-(4-hydroxyphenyl)propanoyl]amino]-3-hydroxypropanoyl]amino]-4-methylsulfanylbutanoyl]amino]-4-carboxybutanoyl]amino]-3-(1H-imidazol-4-yl)propanoyl]amino]-3-phenylpropanoyl]amino]-5-carbamimidamidopentanoyl]amino]-3-(1H-indol-3-yl)propanoyl]amino]acetyl]amino]hexanoyl]pyrrolidine-2-carbonyl]amino]-3-methylbutanoyl]amino]acetyl]amino]hexanoyl]amino]hexanoyl]amino]-5-carbamimidamidopentanoyl]amino]-5-carbamimidamidopentanoyl]pyrrolidine-2-carbonyl]amino]-3-methylbutanoyl]amino]hexanoyl]amino]-3-methylbutanoyl]amino]-3-(4-hydroxyphenyl)propanoyl]pyrrolidine-2-carboxylic acid |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | COSYNTROPIN, Tetracosapeptide, Cortrosyn, Tetracosactid, Actholain |
| zapis SMILES | CC(C)C(C(=O)NCC(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(CCCNC(=N)N)C(=O)NC(CCCNC(=N)N)C(=O)N1CCCC1C(=O)NC(C(C)C)C(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(C(C)C)C(=O)NC(CC2=CC=C(C=C2)O)C(=O)N3CCCC3C(=O)O)NC(=O)C4CCCN4C(=O)C(CCCCN)NC(=O)CNC(=O)C(CC5=CNC6=CC=CC=C65)NC(=O)C(CCCNC(=N)N)NC(=O)C(CC7=CC=CC=C7)NC(=O)C(CC8=CNC=N8)NC(=O)C(CCC(=O)O)NC(=O)C(CCSC)NC(=O)C(CO)NC(=O)C(CC9=CC=C(C=C9)O)NC(=O)C(CO)N |
| klasa Listy zabronionej WADA | S2.2 |
Czym jest
hormon lub czynnik wzrostu - pobudza erytropoezę, wzrost mięśni lub regenerację.
Pozycja „Tetrakozaktyd” jest zaliczona do klasy S2.2 Listy zabronionej.
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. Tetrakozaktyd aktywuje receptor melanokortynowy MC2R w korze nadnerczy i zwiększa syntezę kortyzolu oraz innych steroidów nadnerczowych.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano przejściowego efektu glikokortykoidowego: mniejszego bólu i zapalenia oraz mobilizacji substratów energetycznych.
Ocena dowodów. Odpowiedź kortyzolowa jest dobrze udokumentowana diagnostycznie; brak dowodu na trwałą poprawę wyniku zdrowego sportowca.
Działania niepożądane i szkody
Retencja sodu, nadciśnienie, hiperglikemia, zaburzenia nastroju, supresja odporności i osi nadnerczowej; możliwe reakcje alergiczne.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
Tetrakozaktyd stosuje się diagnostycznie jako kontrolowaną iniekcję, często 250 µg jednorazowo w krótkim teście ACTH. To dawka diagnostyczna, nie dopingowa.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
- Lista zabroniona WADA 2026.
- WADA: glikokortykoidy, TUE i okresy wypłukiwania.
- Endocrine Society: następstwa zdrowotne środków poprawiających wynik.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C136H210N40O31S |
| masa molowa | 2933,4 g/mol |
| log P (lipofilność, XLogP) | -7,9 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 16129617) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego preparatu; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 16960-16-0 |
| PubChem CID | 16129617 |
Status na Liście zabronionej
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S2.2 |
| zakres zakazu | w każdym czasie (podczas zawodów i poza zawodami) |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA) | zaliczenie substancji do klasy S2.2 |
| Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie | zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA |
| Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne | dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana: fiolki, ampułki, wkłady do wstrzykiwaczy i liofilizowane preparaty peptydowe.
Sygnały rozpoznawcze: konieczność chłodzenia, rozpuszczalniki, wstrzykiwacze i etykiety hormonów lub czynników wzrostu.
Wskaźniki - liczba i rodzaj preparatów, droga podania, dokumentacja terapeutyczna, przekroczenie właściwego progu lub dawki oraz obrót poza legalnym łańcuchem; kontekst siłowni nie jest samodzielną przesłanką.
Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.
Odpowiedzialność
| Podstawa | Czyn | Charakter |
|---|---|---|
| art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej | odpowiedzialność karna |
| art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie | odpowiedzialność karna |
| reguły antydopingowe (POLADA) | stosowanie lub posiadanie przez zawodnika | odpowiedzialność dyscyplinarna |
Najbardziej podobne substancje
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- lenomorelina — bardzo zbliżona struktura chemiczna.
- CJC-1293 — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- CJC-1295 — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- histrelina — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych.
- deslorelina — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
- leuprorelina — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
Przypisy
- Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa S2.2.
- Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 16129617 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/16129617).
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — selektywne potwierdzenie substancji i metabolitów.
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — potwierdzenie związków podatnych na analizę gazową lub po derywatyzacji.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.