Identyfikatory chemiczne
pozycja zbiorcza — brak jednego kompletu identyfikatorów.
| Numer CAS | nie ustalono dla tej pozycji |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | nie ustalono dla tej pozycji |
| Masa molowa | nie ustalono dla tej pozycji |
| SMILES | nie ustalono dla tej pozycji |
| InChIKey | nie ustalono dla tej pozycji |
| PubChem CID | nie ustalono dla tej pozycji |
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Erytropoetyna (EPO) |
| angielski | Erythropoietin (EPO) |
| klasa Listy zabronionej WADA | S2.1 |
Czym jest
hormon lub czynnik wzrostu - pobudza erytropoezę, wzrost mięśni lub regenerację.
Pozycja „Erytropoetyna (EPO)” jest zaliczona do klasy S2.1 Listy zabronionej.
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status substancji na Liście zabronionej oraz podstawę odpowiedzialności - nie stanowi porady medycznej ani instrukcji stosowania.
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. Erytropoetyna (EPO) aktywuje receptor erytropoetyny na prekursorach erytroidalnych, ogranicza ich apoptozę i przyspiesza dojrzewanie krwinek czerwonych. Efekt narasta w dniach i tygodniach, nie po pojedynczej dawce.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano podniesienia hemoglobiny, maksymalnego poboru tlenu i wydolności w wysiłku długotrwałym.
Ocena dowodów. Badania u zdrowych osób potwierdzają wzrost hemoglobiny i części parametrów laboratoryjnych wydolności, ale wyniki prób terenowych nie są jednakowe. Pojedyncza duża dawka nie daje tego samego efektu co powtarzana stymulacja erytropoezy.
Działania niepożądane i szkody
Zbyt duża odpowiedź zwiększa lepkość krwi, ciśnienie i ryzyko zakrzepu, zatorowości, zawału lub udaru. Możliwe są bóle głowy, drgawki, reakcje immunologiczne i czysta aplazja czerwonokrwinkowa.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
W randomizowanym badaniu kolarzy epoetynę β podawano podskórnie w średniej dawce około 6000 IU tygodniowo przez 8 tygodni; wzrosły hemoglobina, VO₂max i moc maksymalna, ale nie poprawił się czas podjazdu na Mont Ventoux. Jest to opis badania, nie zalecenie.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
- Lista zabroniona WADA 2026.
- Randomizowane badanie rHuEPO u wytrenowanych kolarzy.
- Endocrine Society: następstwa zdrowotne środków poprawiających wynik.
Status na Liście zabronionej
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S2.1 |
| zakres zakazu | w każdym czasie (podczas zawodów i poza zawodami) |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Lista zabroniona (Światowy Kodeks Antydopingowy WADA) | zaliczenie substancji do klasy S2.1 |
| Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie | zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA |
| Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne | dla substancji będących produktami leczniczymi - obrót wyłącznie w reglamentowanym łańcuchu |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana: fiolki, ampułki, wkłady do wstrzykiwaczy i liofilizowane preparaty peptydowe.
Sygnały rozpoznawcze: konieczność chłodzenia, rozpuszczalniki, wstrzykiwacze i etykiety hormonów lub czynników wzrostu.
Wskaźniki - liczba i rodzaj preparatów, droga podania, dokumentacja terapeutyczna, przekroczenie właściwego progu lub dawki oraz obrót poza legalnym łańcuchem; kontekst siłowni nie jest samodzielną przesłanką.
Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie preparatów, opakowań, sprzętu i dokumentacji; pobranie próbek do badania; ostrożność wobec nieoznaczonych roztworów i proszków.
Odpowiedzialność
| Podstawa | Czyn | Charakter |
|---|---|---|
| art. 48 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | podawanie małoletniemu lub zawodnikowi substancji zabronionej albo stosowanie wobec niego metody zabronionej | odpowiedzialność karna |
| art. 49 ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie substancją zabronioną w celu użycia w sporcie | odpowiedzialność karna |
| reguły antydopingowe (POLADA) | stosowanie lub posiadanie przez zawodnika | odpowiedzialność dyscyplinarna |
Najbardziej podobne substancje
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- Darbepoetyna (dEPO) — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S2.1.
- Kobalt — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S2.1.
- Molidustat — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S2.1.
- Roksadustat — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S2.1.
- Wadadustat — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S2.1.
- aleksamorelina — ta sama grupa działania na Liście zabronionej.
Przypisy
- Światowy Kodeks Antydopingowy, Lista zabroniona 2026 (WADA), klasa S2.1.
- Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, art. 48, art. 49.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czułe oznaczenie i potwierdzenie związków polarnych lub termolabilnych; narkotyki i metabolity, środki dopingujące, toksyny, pestycydy oraz produkty degradacji, dla których GC-MS jest niewygodne.
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — potwierdzenie związków podatnych na analizę gazową lub po derywatyzacji.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.