Identyfikatory chemiczne
Status na Liście zabronionej WADA
| klasa WADA | S7 |
|---|
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Hydromorfon |
| oznaczenie chemiczne | dihydromorfinon, czyli 4,5α-epoksy-3-hydroksy-17-metylomorfinan-6-on |
| numer CAS | 466-99-9 |
| grupa wykazu | I-N |
Czym jest
syntetyczny lub półsyntetyczny opioid o działaniu narkotycznym i wysokim potencjale uzależnienia.
Pozycja wykazu zaliczona do grupy I-N. Jest to środek odurzający objęty kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-N - najściślejsza kontrola).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza / identyfikator | Wartość |
|---|---|
| CAS | 466-99-9 |
| PubChem CID | 5284570 |
| InChIKey | WVLOADHCBXTIJK-YNHQPCIGSA-N |
| DrugBank | DB00327 |
| RxNorm | 3423 |
| ChemSpider | 4447624 |
| CompTox | DTXSID8023133 |
Identyfikatory pochodzą z centralnego rejestru projektu i muszą być oceniane łącznie z nazwą oraz strukturą substancji.
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | środek odurzający |
| grupa | I-N |
| charakter grupy | grupa I-N - najściślejsza kontrola |
| reżim | zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy |
| wersja wykazu | Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026 |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31 | podział środków odurzających na grupy I-N do IV-N |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy I-N |
| Konwencje ONZ | nieobjęta konwencjami ONZ — wykaz krajowy |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszek, roztwór, plaster, tabletka albo preparat opioidowy; postać farmaceutyczna nie przesądza o legalności; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).
Wskaźniki - mikroilości proszku, rozcieńczanie, nietypowe plastry lub ampułki, nalokson i wyposażenie do porcjowania.
Zasady bezpieczeństwa - nie otwierać i nie przesypywać materiału; ograniczyć pylenie, użyć ochrony dróg oddechowych i rękawic oraz stosować procedurę dla silnych opioidów.
Sygnały wytwarzania lub przetwarzania
Najczęstsze są ślady przetwarzania i porcjowania gotowego materiału: wagi, mieszalniki, rozcieńczalniki, zgrzewarki, kapsułkarki, liczne opakowania jednostkowe i osad na powierzchniach. Aparatura chemiczna ma znaczenie dopiero w układzie z odczynnikami, odpadami procesu i dokumentacją wskazującą na wytwarzanie.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie wbrew przepisom ustawy środka odurzającego lub substancji psychotropowej | do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10 |
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
Profil działania i oczekiwany cel użycia
Mechanizm w organizmie. Hydromorfon aktywuje receptory opioidowe i hamuje przewodzenie bólu oraz ośrodki pobudzenia; część związków ma dodatkowe działanie monoaminowe.
Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano stłumienia bólu i możliwości startu mimo urazu lub zmęczenia. Nie oznacza to wyleczenia przyczyny bólu.
Ocena dowodów. Działanie przeciwbólowe jest potwierdzone leczniczo; korzyść sportowa jest niepewna i może zostać zniwelowana sedacją oraz zaburzeniem koordynacji.
Działania niepożądane i szkody
Depresja oddechowa, senność, nudności, zaparcia, splątanie, upadek, tolerancja, zależność i śmiertelne przedawkowanie, szczególnie z alkoholem lub benzodiazepinami.
Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki
Postać i dawka lecznicza zależą od opioidu oraz tolerancji pacjenta; nie wolno przeliczać miligramów pomiędzy opioidami bez specjalistycznej oceny. Nie ma zatwierdzonej dawki „do startu”.
Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.
Źródła profilu
Status w reżimie antydopingowym WADA
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| reżim | Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA |
| wersja wykazu | Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) |
| klasa WADA | S7 |
| zakres zakazu | podczas zawodów |
Postać spotykana: tabletki, kapsułki, ampułki, plastry lub nieoznaczony proszek.
Sygnały rozpoznawcze: cechy preparatu opioidowego, zabezpieczenia apteczne i ryzyko ostrego zatrucia; potrzebna jest weryfikacja także według ustawy narkotykowej.
Podstawą kwalifikacji antydopingowej jest aktualna Lista zabroniona WADA. W Polsce znaczenie mają także art. 48–49 ustawy z 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie. Jeżeli substancja figuruje również w wykazach narkotykowych, ten drugi reżim ocenia się niezależnie.
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa I-N.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- nieobjęta konwencjami ONZ — wykaz krajowy; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
Najbardziej podobne substancje dopingujące
Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.
- Morfina — bardzo zbliżona struktura chemiczna; ta sama klasa WADA S7.
- Oksymorfon — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych; ta sama klasa WADA S7.
- Diamorfina — zbliżony szkielet i układ grup funkcyjnych; ta sama klasa WADA S7.
- Nikomorfina — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
- Oksykodon — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
- Buprenorfina — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
Wykrywanie i potwierdzanie
Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.
Badanie przesiewowe
- Odczynnikowe testy barwne narkotyków — reakcja barwna może wstępnie wskazać klasę, ale nie przesądza tożsamości.
- Testy immunochromatograficzne — szybki test klasowy tylko dla analitów objętych zakresem zestawu.
Identyfikacja wstępna
- Przenośna spektroskopia Ramana — szybkie porównanie widma materiału z biblioteką.
- Spektroskopia FTIR-ATR — ortogonalne widmo drgań, szczególnie użyteczne dla składnika głównego.
- HPLC z detektorem matrycy diodowej (HPLC-DAD) — rozdzielenie i porównanie widma UV dla związków z chromoforem.
Potwierdzenie laboratoryjne
- Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — rozdzielenie mieszaniny i potwierdzenie widmem mas oraz retencją.
- Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) — czuła analiza związków polarnych, termolabilnych i metabolitów.
- Wysokorozdzielcza spektrometria mas (HRMS) — dokładna masa i fragmentacja przy badaniu nowych lub nieoczekiwanych związków.
Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.