Buprenorfina

Identyfikatory chemiczne

Numer CAS52485-79-7
Wzór sumarycznyC29H41NO4
Masa molowa467.6
SMILESCC(C)(C)C(C)(C1CC23CCC1(C4C25CCN(C3CC6=C5C(=C(C=C6)O)O4)CC7CC7)OC)O
InChIKeyRMRJXGBAOAMLHD-IHFGGWKQSA-N
PubChem CID644073

Status na Liście zabronionej WADA

klasa WADAS7

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski Buprenorfina
oznaczenie chemiczne 21-cyklopropylo-7-α-[(S)-1-hydroksy-1,2,2-trimetylopropylo]-6,14-endo-etano-6,7,8,14-tetrahydrooripawina
synonimy / oznaczenia (ang.) Temgesic, Buprenophine, Buprenorphinum, Butrans, Sublocade
zapis SMILES CC(C)(C)C(C)(C1CC23CCC1(C4C25CCN(C3CC6=C5C(=C(C=C6)O)O4)CC7CC7)OC)O
numer CAS 52485-79-7
grupa wykazu III-P

Czym jest

Pozycja wykazu zaliczona do grupy III-P. Jest to substancja psychotropowa objęta kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa III-P - stosowane w lecznictwie, obrót reglamentowany).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.

Użycie represyjne

Od końca XX wieku część administracji więziennych ograniczała lub przerywała buprenorfinę osobom osadzonym z zaburzeniem używania opioidów, mimo że lek zmniejsza głód i ryzyko zgonu. Odmowa po przyjęciu do zakładu, przerwanie po transporcie albo uzależnienie dawki od zachowania zmieniały terapię w narzędzie wymuszania abstynencji i posłuszeństwa przez objawy odstawienne. Celem instytucji bywała kontrola rynku i porządku, lecz koszt ponosił pacjent biologicznie zależny od ciągłości leczenia Szerszy opis i źródła: psychiatria.co.pl.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C29H41NO4
masa molowa 467,6 g/mol
postać ciało stałe
rozpuszczalność 1.68e-02 g/L
log P (lipofilność, XLogP) 5

Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 644073) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego materiału; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.

Informacje medyczne

Dane farmakologiczne Wartość
klasyfikacja ATC N07BC01 - leki stosowane w uzależnieniu opioidowym; N02AE01 - opioidowe leki przeciwbólowe
okres półtrwania (T½) 166 min

Identyfikatory i zasoby zewnętrzne

Baza danych Identyfikator
Numer CAS 52485-79-7
PubChem CID 644073

Status prawny

Cecha Wartość
kategoria substancja psychotropowa
grupa III-P
charakter grupy grupa III-P - stosowane w lecznictwie, obrót reglamentowany
reżim zakaz posiadania i obrotu wbrew przepisom ustawy
wersja wykazu Dz.U. 2024 poz. 1139, stan zweryfikowany 27.07.2026

Podstawa prawna

Akt Zakres
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 32 podział substancji psychotropowych na grupy I-P do IV-P
Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) wykaz z przypisaniem pozycji do grupy III-P
Konwencje ONZ Konwencja o substancjach psychotropowych z 1971 r. — wykaz III

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana - proszek, kryształy, tabletki, kapsułki, roztwory albo preparaty; opakowanie może być nieoznaczone albo opatrzone fałszywym opisem („nie do spożycia”, „badawcze”, „kolekcjonerskie”).

Wskaźniki - porcjowanie i pakowanie handlowe, wagi lub zgrzewarki; współobecność innych pozycji wykazu i sprzedaż poza legalnym obrotem.

Zasady bezpieczeństwa - unikać kontaktu, wdychania i wzbijania pyłu; zabezpieczyć próbkę do badania instrumentalnego, bez traktowania testu polowego jako potwierdzenia.

Sygnały wytwarzania lub przetwarzania

Dla produktów leczniczych typowe są ślady fałszowania i przepakowywania: blistry i ulotki z różnych partii, tabletki o niejednakowym wyglądzie, puste opakowania, drukarki etykiet, zgrzewarki oraz obrót poza legalnym łańcuchem. Aparatura syntezy nie jest domyślnym wskaźnikiem dla tej klasy.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posiadanie wbrew przepisom ustawy środka odurzającego lub substancji psychotropowej do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10
art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób wbrew przepisom ustawy do lat 3; znaczna ilość - od lat 3
art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie wbrew przepisom ustawy od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12
art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa albo tranzyt wbrew przepisom ustawy do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12
art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii udzielanie lub nakłanianie wbrew przepisom ustawy, w tym w celu osiągnięcia korzyści zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8

Profil działania i oczekiwany cel użycia

Mechanizm w organizmie. Buprenorfina aktywuje receptory opioidowe i hamuje przewodzenie bólu oraz ośrodki pobudzenia; część związków ma dodatkowe działanie monoaminowe.

Czego użytkownik mógł się spodziewać. Oczekiwano stłumienia bólu i możliwości startu mimo urazu lub zmęczenia. Nie oznacza to wyleczenia przyczyny bólu.

Ocena dowodów. Działanie przeciwbólowe jest potwierdzone leczniczo; korzyść sportowa jest niepewna i może zostać zniwelowana sedacją oraz zaburzeniem koordynacji.

Działania niepożądane i szkody

Depresja oddechowa, senność, nudności, zaparcia, splątanie, upadek, tolerancja, zależność i śmiertelne przedawkowanie, szczególnie z alkoholem lub benzodiazepinami.

Udokumentowane postacie, stosowanie i dawki

Postać i dawka lecznicza zależą od opioidu oraz tolerancji pacjenta; nie wolno przeliczać miligramów pomiędzy opioidami bez specjalistycznej oceny. Nie ma zatwierdzonej dawki „do startu”.

Podane liczby opisują zatwierdzone leczenie albo warunki badania. Nie stanowią zalecenia stosowania w sporcie. Niezweryfikowany „cykl” może być dowodem zamiaru, lecz nie jest wiarygodnym źródłem medycznym.

Źródła profilu

Status w reżimie antydopingowym WADA

Cecha Wartość
reżim Światowy Kodeks Antydopingowy / Lista zabroniona WADA
wersja wykazu Lista zabroniona WADA 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.)
klasa WADA S7
zakres zakazu podczas zawodów

Postać spotykana: tabletki, kapsułki, ampułki, plastry lub nieoznaczony proszek.

Sygnały rozpoznawcze: cechy preparatu opioidowego, zabezpieczenia apteczne i ryzyko ostrego zatrucia; potrzebna jest weryfikacja także według ustawy narkotykowej.

Podstawą kwalifikacji antydopingowej jest aktualna Lista zabroniona WADA. W Polsce znaczenie mają także art. 48–49 ustawy z 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie. Jeżeli substancja figuruje również w wykazach narkotykowych, ten drugi reżim ocenia się niezależnie.

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa III-P.
  2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
  3. Konwencja o substancjach psychotropowych z 1971 r. — wykaz III; ustalono według INCB Yellow List (64. edycja, 2025) i Green List (36. edycja, 2025).
  4. Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 644073 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/644073).

Najbardziej podobne substancje dopingujące

Dobór uwzględnia przede wszystkim podobieństwo struktury chemicznej, a pomocniczo wspólny mechanizm lub podklasę WADA. Nie jest to lista sąsiadów alfabetycznych.

  • Oksymorfon — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
  • Hydromorfon — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
  • Morfina — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
  • Oksykodon — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
  • Pentazocyna — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.
  • Diamorfina — ta sama podgrupa funkcjonalna WADA S7.

Wykrywanie i potwierdzanie

Metody mają różną moc wnioskowania. Alarm lub wynik przesiewowy służy do ochrony i wyboru dalszego badania; nie zastępuje identyfikacji potwierdzającej wykonanej w granicach zwalidowanej metody.

Badanie przesiewowe

Identyfikacja wstępna

Potwierdzenie laboratoryjne

Dobór zależy od postaci materiału, matrycy, stężenia, dostępnej aparatury i procedury właściwej jednostki.